inktrollerlinosnede-sitekop

Grafiekworkshops in Frankrijk
www.grafiekatelier.nl
Linosnede in de zomervakantie, in Grafiekatelier Congo op het Domaine de Mialaret in Neuvic. Ook Etsen, Foamdruk, Monotype, Fotografie, Animatiefilm maken en Tekenwandelen.

 

Workshop Linosnede
www.grafiekwerkplaats.nl
Workshops linosnede, etsen en hoogdrukken voor kinderen. In Nederland en België.

 

Privéworkshop Linosnede
grafiekwerkplaats.nl/prive
Een linosnede maken in het atelier van Henny van Ham in Dordrecht [NL]. Maximaal 4 deelnemers.

 

Vormgeving
www.koffiekoek.nl
Ontwerpen en uitvoeren van websites, drukwerk, media door Henny van Ham


Materialen en Technieken

Voor linosnede heb je linoleum nodig en voor houtsnede hout. Maar waar kun je nog meer mee drukken en wat zijn zoal de zaken waar je op moet letten? In dit hoofdstuk worden (langzaam maar zeker) materialen en technieken beschreven die bij het hoogdrukken horen.

Let wel: het meest recente artikel staat bovenaan.

- Henny van Ham

---

Clichés

Het gaat hier niet over gemeenplaatsen / beeldspraak die door veelvuldig gebruik versleten is, maar drukvormen. Een (hoogdruk)cliché is een vlak plaatje met daarop een reliëf dat door een fotografische techniek is ontstaan.

In de tijd dat hoogdruk (boekdruk) nog de meest gangbare commerciële druktechniek was, moesten afbeeldingen worden gegraveerd uit koper of hout. Een soort monnikenwerk dat overigens nog steeds wordt beoefend door matrijsmakers, diepdrukkende kunstenaars en wellicht nog een enkele edelsmid. Dat graveren, jongens en meisjes, ging met de hand. Met een ontwerptekening als basis werd in het metaal (of heel dicht hout) gesneden, met vaak een enorme loep voor het gezicht en een burijn in de hand. Naar gelang de druktechniek (hoogdruk of diepdruk) werden de lijnen uitgespaard of uitgesneden.

Met de opkomst van de fotografie en de daarbij horende chemicaliën brak ook voor drukkers een  mooie tijd aan. Met een lichtgevoelige laag op het koper of zink (hout doet niet meer mee) is het mogelijk een negatief te belichten. De niet belichte delen werden uitgespoeld waardoor het metaal bloot kwam te liggen. Door middel van etsen (met zuur metaal wegbijten) ontstond zo een reliëf.

Heden ten dage (maar dat neemt rap af) worden er nog steeds hoogdrukken gemaakt, het zogenaamde familiedrukwerk (voorbedrukte geboortekaartjes werden tot voor kort met een hoogdrukvorm bedrukt) en flexografie. Dat laatste is hoogdruk met een flexibele hoogdrukvorm zodat moelijk te drukken oppervlaktes kunnen worden bedrukt.

Die clichés zijn niet meer van metaal, maar van kunststof. het belichten is in principe niet veranderd, maar nu is het materiaal door en door lichtgevoelig en hoef je niet meer te etsen. Deze zogenaamde polymeerclichés zijn na belichten met (warm) water uit te spoelen.

Het belichten gebeurt met ultraviolet licht. Daar zijn speciale lampen voor te koop, maar als je even naar het kringloopcentrum gaat vind je daar vast nog wel een gezichtsbruiner. Daar komt ook ultraviolet licht vanaf.

Polymeerplaatjes zijn te koop bij verschillende leveranciers van grafische materialen en het negatief dat je nodig hebt om de drukvorm te maken kun je ook uit een laserprinter laten komen. Wel twee keer op transparant afdrukken en dan op elkaar leggen, want het zwart van een laserprinteruitdraai is in de meeste gevallen niet donker genoeg om het licht tegen te houden. 

Er zijn overigens nog drukkerijen die zelf polymeerplaatjes kunnen maken. Neem daarvoor contact op met uw plaatselijke drukker.

In het artikel 'zelf-stempels-maken' op deze site meer over stempels en clichés

 

 

lijn-default

Oplage, signeren en nummeren

Het is de gewoonte om na het maken van je drukvorm een oplage te gaan drukken. Dat betekent gewoon dat je niet stopt na één afdruk, maar gebruik maakt van de mogelijkheid om weer opnieuw in te inkten en te drukken. Dat lijkt vanzelfsprekend, maar er zijn mensen die deze techniek voor het eerst tegenkomen en veronderstellen dat het moeizame proces van het maken van een drukvorm er nu eenmaal bij hoort. Zoals je bij het schilderen een doek kunt prepareren, een palet moet zagen, kwasten kunt kopen en verf moet mengen.

De drukvorm leent zich er uitstekend voor om méér afdrukken te maken. Dat is geen wet (blijf gerust die ene afdruk maken als je dat wilt) maar wel logisch.

De vraag roept zich dan meteen op: hoeveel afdrukken gaan er in een oplage? Vraag je dat aan de drukker van een landelijk dagblad, dan krijg je een ander antwoord dan van een grafisch kunstenaar. Die laatste kan er ook wat langer mee bezig zijn: menig grafisch kunstenaar wil nog wel eens van het oorspronkelijke plan afwijken en je hebt ze zelfs die maar ergens beginnen en wel zien hoe ze eindigen. 

Die kunstenaar kan dan wellicht een maand bezig zijn met één prent (in verschillende kleuren waarschijnlijk) en besluiten dat het na tien drukken wel goed is, zo. De krantenuitgever weet ongeveer hoeveel hij er gaat afzetten, die kunstenaar moet over het algemeen zijn publiek nog vinden.

Misdrukken

Als je gaat drukken, en dat geldt voor zowel de commerciële- als de kunstdrukker, moet je rekening houden met misdrukken. Bij postzegels is dat heel fijn, die worden veel waard, bij kranten is het een ramp, mensen gaan klagen, en misdrukken van kunstenaars krijg je gewoon niet te zien. Dat betekent dus dat je de beoogde oplage moet verhogen met het aantal misdrukken. Daar is geen regel voor, het hangt af van de deskundigheid van de drukker.

Signeren en nummeren

Het is een goede gewoonte om werk te signeren, als het om kunst gaat. Voor het ondertekenen moet er natuurlijk eerst een selectie komen van werken die als geslaagd mogen worden beschouwd. De een is daar wat preciezer in dan de ander.

Er zijn wat vuistregels van het ondertekenen van prenten (gedrukte kunstwerken) maar niets is verplicht. Wel kan het handig zijn om betrouwbaar te blijven: grafiek heeft een slechte naam gekregen doordat (niet grafische) kunstenaars grote hoeveelheden prenten op de markt hebben gedumpt. Zij lieten externe drukkers 'originele' grafiek maken, signeerden en nummerden die oplage, lieten een kleur veranderen en konden zo weer een zogenaamd nieuwe oplage nummeren en signeren. Let vooral op als je originele prenten denkt te kopen van gerenommeerde kunstenaars uit de jaren 70, 80 en 90 van de vorige eeuw.

Het nummeren van grafiek is een handreiking aan de kijker en koper van het moois: 'van deze prent zijn er ... gedrukt en u ziet hier nummer ...'. Niet dat de volgorde van de nummering er toe doet. Het wil niks zeggen als je toevallig een nummer 1 hebt of juist de laatste van de serie ziet. In principe zijn alle drukken gelijk, en als ze dat niet zijn heeft dat, als het goed is, bijna nooit te maken met de volgorde van drukken.

Het signeren (of ondertekenen) en nummeren van de prent doe je met potlood. Er is geen regel voor de plek, maar de meeste grafici tekenen links- of rechtsonder de naam en het jaartal. Soms komt daar ook een titel bij. Dat kan soms helemaal niet uitkomen omdat er geen ruimte is of omdat de ondertekening het beeld verstoort. Dan schrijf je maar op de achterkant.

Het nummer zet je meestal in de andere hoek, al is ook dat geen regel. Het eerste nummer is het volgnummer, het tweede nummer is het totaal aantal goedgekeurde prenten. Tussen die twee getallen zet je een schuin streepje. Als er onder een linosnede 4/15 staat weet je dat er 15 goedgekeurde prenten zijn en dat je hier het vierde getekende exemplaar hebt.

Vernietigen

Van de etsen van Rembrandt zijn er in de eeuwen na zijn overlijden nog massaal afdrukken gemaakt. Zelfs toen de plaatjes gingen slijten heeft men de verdiepte lijnen verder uitgediept om er nog meer van te kunnen drukken. Het vertrouwen van kopers kan worden verhoogd als je na het drukken, signeren en nummeren je drukvorm vernietigt. Een bekende steendrukker in de Verenigde Staten zet na het drukken een grote kras op de steen, zodat er nooit meer een goede afdruk van te maken is. Met je linoleum kun je dat ook doen om er zeker van te zijn dat niemand achter je rug frauduleus kan bijdrukken.

 

 

lijn-default

« Ouder     Nieuwer »

Opmerkingen, vragen, aanvullingen
of zelf iets toevoegen:

Stuur een bericht aan Linosnede.nl








inktrollerlinosnede-sitekop

site door: Henny van Ham [Gkk/Ds].


Als je iets toe wilt voegen aan deze site kun je dat laten weten via het contactformulier.


Wil je een workshop Linosnede? Ik kom bij je langs of je kunt naar Dordrecht komen. Mail of bel!

Workshops voor groepen

door Henny van Ham

brochure beeld en geluid - workshops Henny van Ham brochure Computer - workshops Henny van Ham brochure Grafiek - workshops Henny van Ham brochure Tekenen - workshops Henny van Ham

Informatie komt van de website brochures.koffiekoek.nl